Ernesto Albán
Ernesto Albán Mosquera was een Ecuadoraanse acteur, muzikant en komiek, een van de meest representatieve figuren van het twintigste-eeuwse volkstheater in Ecuador. Hij werd op 5 juni 1912 in Ambato geboren als zoon van Luis Alfonso Albán Egüez en Dolores Mosquera Veloz, maar bracht het grootste deel van zijn artistieke leven door in Quito, waar hij ruim vijftig jaar woonde en nationale faam verwierf. Hij begon als tangozanger en sloot zich begin jaren dertig aan bij toneelgezelschappen in Quito als Vásconez-Merizalde en Moncayo-Barahona, eerst in kleine rollen, net toen de geluidsfilm publiek begon weg te trekken bij het traditionele theater. Hij bracht stukken als En un burro tres baturros van Alberto Novión, A campo traviesa en Argentino en Madrid van Felipe Sassone, naast Franse vaudevilles en Spaanse komedies van Carlos Arniches, Linares Rivas, Joaquín Dicenta en Jacinto Benavente, en toerde met groot succes door heel Ecuador. Het keerpunt in zijn carrière kwam toen hij de invloed van Charlie Chaplin combineerde met het werk van de Ecuadoraanse schrijver Alfonso García Muñoz, wiens Estampas de mi ciudad de zeden en het dagelijks leven van Quito karikaturaal weergaven. Daaruit schiep hij Don Evaristo Corral y Chancleta, het personage dat hem de rest van zijn loopbaan bijbleef, en daarmee vestigde hij de Estampas Quiteñas, humoristische en satirische sketches over het maatschappelijke en politieke leven van het land. Op het toneel stonden naast Don Evaristo Jesusa (Lastenia Rivadeneira), Marlene (Chavica Gómez) en Sarzosa (Carlos Vásconez, later Oscar Guerra). De Estampas toerden door het land, vierden de deugden van de gewone Ecuadoraan en drongen tegelijk met ironie de fouten van de zittende regeringen op de korrel. Albán maakte ook deel uit van het gezelschap Gómez-Albán met actrice Olimpia Gómez en zijn vrouw, Chavica Gómez, dat komedies, vaudevilles en musicals speelde. In de jaren zestig en zeventig coproduceerde en speelde hij in Mexicaanse films, waaronder Contra viento y marea (1962), División narcóticos (1963), Los fenómenos del fútbol, La sonrisa de los pobres, En la mitad del mundo en Las chivas rayadas (1964), Fiebre de juventud (1966), Bromas S.A. (1967) en Santo contra los secuestradores (1973), en hij speelde Alejandro in de Ecuadoraanse film Dos para el camino (1981). Ernesto Albán overleed op 22 juli 1984 in Quito, 72 jaar oud. Duizenden mensen kwamen hem eer bewijzen toen hij opgebaard lag in het Teatro Sucre; hij ligt begraven in het Parque de los Recuerdos in Quito.
