Ernesto Albán
Ernesto Albán Mosquera là diễn viên, nhạc sĩ và nghệ sĩ hài người Ecuador, một trong những gương mặt tiêu biểu nhất của sân khấu bình dân thế kỷ 20 ở Ecuador. Ông sinh tại Ambato ngày 5 tháng 6 năm 1912, con của Luis Alfonso Albán Egüez và Dolores Mosquera Veloz, nhưng dành phần lớn cuộc đời nghệ thuật ở Quito, nơi ông sống hơn năm thập kỷ và nổi tiếng khắp cả nước. Ông khởi đầu là ca sĩ tango và đầu thập niên 1930 gia nhập các đoàn kịch ở Quito như Vásconez-Merizalde và Moncayo-Barahona, lúc đầu với những vai nhỏ, đúng lúc phim có tiếng bắt đầu kéo khán giả khỏi sân khấu truyền thống. Ông dàn dựng các vở như En un burro tres baturros của Alberto Novión, A campo traviesa và Argentino en Madrid của Felipe Sassone, cùng các vở vaudeville Pháp và hài kịch Tây Ban Nha của Carlos Arniches, Linares Rivas, Joaquín Dicenta và Jacinto Benavente, và lưu diễn khắp Ecuador rất thành công. Bước ngoặt trong sự nghiệp đến khi ông kết hợp ảnh hưởng của Charlie Chaplin với tác phẩm của nhà văn Ecuador Alfonso García Muñoz, người có Estampas de mi ciudad biếm họa phong tục và đời sống thường ngày ở Quito. Từ đó ông tạo ra Don Evaristo Corral y Chancleta, nhân vật gắn bó với ông suốt phần còn lại của sự nghiệp, và cùng nhân vật này ông xây dựng Estampas Quiteñas, những tiểu phẩm hài hước, châm biếm về đời sống xã hội và chính trị của đất nước. Trên sân khấu, đi cùng Don Evaristo có Jesusa (Lastenia Rivadeneira), Marlene (Chavica Gómez) và Sarzosa (Carlos Vásconez, sau này là Oscar Guerra). Estampas lưu diễn khắp nước, ca ngợi phẩm chất của người Ecuador bình thường đồng thời mỉa mai những sai lầm của các chính phủ đương thời. Albán cũng là thành viên đoàn Gómez-Albán cùng nữ diễn viên Olimpia Gómez và vợ ông, Chavica Gómez, chuyên diễn hài kịch, vaudeville và nhạc kịch. Trong thập niên 1960 và 1970, ông đồng sản xuất và đóng các phim Mexico, trong đó có Contra viento y marea (1962), División narcóticos (1963), Los fenómenos del fútbol, La sonrisa de los pobres, En la mitad del mundo và Las chivas rayadas (1964), Fiebre de juventud (1966), Bromas S.A. (1967) và Santo contra los secuestradores (1973), và đóng vai Alejandro trong phim Ecuador Dos para el camino (1981). Ernesto Albán qua đời tại Quito ngày 22 tháng 7 năm 1984, hưởng thọ 72 tuổi. Hàng nghìn người đến viếng khi linh cữu ông được quàn tại Teatro Sucre, và ông được an táng tại Parque de los Recuerdos ở Quito.
