Ernesto Albán

Ernesto Albán Mosquera był ekwadorskim aktorem, muzykiem i komikiem, jedną z najbardziej reprezentatywnych postaci teatru ludowego XX wieku w Ekwadorze. Urodził się w Ambato 5 czerwca 1912 roku jako syn Luisa Alfonsa Albána Egüeza i Dolores Mosquery Veloz, ale większość życia artystycznego spędził w Quito, gdzie mieszkał ponad pięćdziesiąt lat i zdobył ogólnokrajową sławę.

Zaczynał jako śpiewak tanga, a na początku lat 30. dołączył do zespołów teatralnych z Quito, takich jak Vásconez-Merizalde i Moncayo-Barahona, początkowo w małych rolach, akurat wtedy, gdy kino dźwiękowe zaczynało odbierać publiczność tradycyjnemu teatrowi. Wystawiał sztuki takie jak En un burro tres baturros Alberta Noviona, A campo traviesa i Argentino en Madrid Felipe Sassone, a także francuskie wodewile i hiszpańskie komedie Carlosa Arnichesa, Linaresa Rivasa, Joaquína Dicenty i Jacinta Benaventego, z wielkim powodzeniem objeżdżając cały Ekwador.

Przełom w jego karierze nastąpił, gdy połączył wpływ Charliego Chaplina z twórczością ekwadorskiego pisarza Alfonsa Garcíi Muñoza, którego Estampas de mi ciudad karykaturowały obyczaje i codzienne życie Quito. Stworzył na tej podstawie Don Evarista Corrala y Chancletę, postać, która towarzyszyła mu do końca kariery, i wraz z nią ugruntował Estampas Quiteñas, humorystyczne i satyryczne skecze o życiu społecznym i politycznym kraju. Na scenie Don Evariście towarzyszyli Jesusa (Lastenia Rivadeneira), Marlene (Chavica Gómez) i Sarzosa (Carlos Vásconez, później Oscar Guerra). Estampas objeżdżały kraj, sławiąc zalety zwykłych Ekwadorczyków i ironicznie wyśmiewając błędy kolejnych rządów.

Albán należał też do zespołu Gómez-Albán z aktorką Olimpią Gómez i swoją żoną, Chavicą Gómez, wystawiającego komedie, wodewile i musicale. W latach 60. i 70. był koproducentem meksykańskich filmów i w nich grał, m.in. w Contra viento y marea (1962), División narcóticos (1963), Los fenómenos del fútbol, La sonrisa de los pobres, En la mitad del mundo i Las chivas rayadas (1964), Fiebre de juventud (1966), Bromas S.A. (1967) i Santo contra los secuestradores (1973), a w ekwadorskim filmie Dos para el camino (1981) zagrał Alejandra.

Ernesto Albán zmarł w Quito 22 lipca 1984 roku w wieku 72 lat. Tysiące ludzi przyszły oddać mu hołd, gdy jego ciało było wystawione w Teatro Sucre; spoczywa na cmentarzu Parque de los Recuerdos w Quito.